patari.org
Χώρος συζήτησης της πατριωτικής αριστεράς
Συχνές Ερωτήσεις
Αναζήτηση
Κατάλογος Μελών
Ομάδες Μελών
Εγγραφή
Προφίλ
Συνδεθείτε, για να ελέγξετε την αλληλογραφία σας
Σύνδεση
patari.org Αρχική σελίδα
->
Πολιτική συζήτηση
Δημοσίευση απάντησης
Όνομα μέλους
Θέμα
Περιεχόμενο
Emoticons
Περισσότερα Emoticons
Χρώμα γραμματοσειράς:
Προεπιλογή
Βαθύ Κόκκινο
Κόκκινο
Πορτοκαλί
Καφέ
Κίτρινο
Πράσινο
Λαδί
Κυανό
Μπλέ
Βαθύ Μπλέ
Λουλακί
Βιολετί
Λευκό
Μαύρο
Μέγεθος γραμματοσειράς:
Μέγεθος γραμματοσειράς
Μικροσκοπικό
Μικρό
Κανονικό
Μεγάλο
Τεράστιο
Να κλείσουν τα Tags
Επιλογές
HTML
Ανενεργό
BBCode
Ενεργό
Smilies
Ενεργά
Απενεργοποίηση BBCode σ' αυτή τη δημοσίευση
Απενεργοποίηση Smilies σ' αυτή τη δημοσίευση
Όλες οι Ώρες είναι GMT + 2 Ώρες
Μετάβαση στη:
Επιλέξτε μια Δημόσια Συζήτηση
Ανοιχτά φόρουμ
----------------
Πολιτική συζήτηση
Παιδική χαρά
Στο περιθώριο
Ανασκόπηση Θέματος
Συγγραφέας
Μήνυμα
axis_of_resistance
Δημοσιεύθηκε: Πεμ Σεπ 10, 2026 9:30 am
Θέμα δημοσίευσης: 1962-2001: Η διαδρομή προς την 11η Σεπτεμβρίου
1962-2001: Η διαδρομή προς την 11η Σεπτεμβρίου
Μια προσωπική ιστορική έρευνα για τα γεγονότα, τις στρατηγικές επιλογές και τις γεωπολιτικές εξελίξεις που προηγήθηκαν της 11ης Σεπτεμβρίου 2001.
Η 11η Σεπτεμβρίου 2001 αποτελεί, χωρίς αμφιβολία, ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της σύγχρονης ιστορίας. Οι εικόνες των αεροσκαφών που προσέκρουσαν στους Δίδυμους Πύργους του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου, η επίθεση στο Πεντάγωνο και οι δραματικές εξελίξεις εκείνης της ημέρας σημάδεψαν τον 21ο αιώνα, επηρεάζοντας την παγκόσμια πολιτική, τις διεθνείς σχέσεις και την έννοια της ασφάλειας όσο ελάχιστα γεγονότα στη σύγχρονη εποχή.
Η 11η Σεπτεμβρίου δεν επηρέασε μόνο τις Ηνωμένες Πολιτείες. Επανακαθόρισε τις διεθνείς σχέσεις, τη δομή του παγκόσμιου συστήματος ασφαλείας, τις στρατηγικές ισορροπίες στην Ευρασία και τη Μέση Ανατολή και, κατά πολλούς αναλυτές, εγκαινίασε μια νέα εποχή στη διεθνή πολιτική.
Για τη συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων, η ιστορία της 11ης Σεπτεμβρίου αρχίζει το πρωί της 11ης Σεπτεμβρίου 2001. Η δική μου μελέτη, όμως, με οδήγησε σε διαφορετικό συμπέρασμα. Θεωρώ ότι για να κατανοήσει κανείς τα γεγονότα εκείνης της ημέρας, οφείλει να εξετάσει μια πολύ ευρύτερη ιστορική διαδρομή, η οποία ξεκινά αρκετές δεκαετίες νωρίτερα.
Το παρόν κείμενο αποτελεί προϊόν προσωπικής ιστορικής έρευνας. Δεν φιλοδοξεί να αντικαταστήσει την επίσημη ιστοριογραφία ούτε να επιβάλει κάποιο συμπέρασμα στον αναγνώστη. Αντιθέτως, παρουσιάζει τη δική μου ανάγνωση μιας σειράς γεγονότων, εγγράφων, πολιτικών αποφάσεων και γεωπολιτικών εξελίξεων, όπως αυτά διαμορφώθηκαν μέσα από τη μελέτη βιβλίων, δημοσίων εγγράφων και άλλων διαθέσιμων πηγών.
Η έρευνα αυτή δεν περιορίζεται στην ανασύνθεση των γεγονότων της 11ης Σεπτεμβρίου. Επιχειρεί να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο τα γεγονότα εκείνης της ημέρας συνδέθηκαν, κατά την προσωπική μου εκτίμηση, με τη διαμόρφωση της μονοπολικής στρατηγικής των Ηνωμένων Πολιτειών και, τελικά, με τη σταδιακή μετάβαση προς τον σημερινό πολυπολικό κόσμο.
Η ιστορική διαδρομή που παρουσιάζεται στις σελίδες που ακολουθούν αρχίζει το 1962. Από την Κρίση της Κούβας και το Operation Northwoods μέχρι τη μονοπολική στιγμή του 1991 και τη διαμόρφωση της αμερικανικής στρατηγικής της δεκαετίας του 1990, επιχειρείται η σύνθεση ενός ιστορικού και γεωπολιτικού πλαισίου μέσα στο οποίο, κατά την προσωπική μου εκτίμηση, μπορεί να κατανοηθεί πληρέστερα η 11η Σεπτεμβρίου.
Ο αναγνώστης είναι ελεύθερος να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει με τα συμπεράσματα που παρουσιάζονται στις σελίδες που ακολουθούν. Εκείνο που επιδιώκει αυτό το έργο δεν είναι να προσφέρει εύκολες απαντήσεις, αλλά να παρουσιάσει μια διαφορετική ιστορική οπτική και να συμβάλει στον προβληματισμό γύρω από ένα γεγονός που εξακολουθεί να επηρεάζει τη διεθνή πολιτική μέχρι σήμερα.
1962: Η αρχή μιας διαδρομής
Το 1962 ο κόσμος βρισκόταν σε μία από τις πιο επικίνδυνες περιόδους της σύγχρονης ιστορίας. Ο Ψυχρός Πόλεμος είχε πλέον διαμορφώσει δύο αντίπαλα στρατόπεδα, με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Σοβιετική Ένωση να ανταγωνίζονται σε κάθε επίπεδο: στρατιωτικό, πολιτικό, οικονομικό και ιδεολογικό. Κάθε περιφερειακή κρίση μπορούσε να εξελιχθεί σε παγκόσμια σύγκρουση, ενώ η πυρηνική απειλή αποτελούσε καθημερινή πραγματικότητα.
Μόλις λίγα χρόνια νωρίτερα, το 1959, η Κουβανική Επανάσταση είχε ανατρέψει το καθεστώς του Φουλχένσιο Μπατίστα και είχε φέρει στην εξουσία τον Φιντέλ Κάστρο. Για την Ουάσιγκτον, η ύπαρξη μιας επαναστατικής κυβέρνησης λίγα μόλις χιλιόμετρα από τις ακτές της Φλόριντα θεωρήθηκε σοβαρή στρατηγική απειλή. Η αποτυχημένη Απόβαση στον Κόλπο των Χοίρων το 1961 όχι μόνο δεν ανέτρεψε την κουβανική κυβέρνηση, αλλά ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τις σχέσεις της Αβάνας με τη Μόσχα.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών αναζητούσε τρόπους ώστε να αποκτήσει ένα πειστικό πρόσχημα για μια άμεση στρατιωτική επέμβαση κατά της Κούβας. Οι συζητήσεις που διεξάγονταν εκείνη την περίοδο δεν περιορίζονταν στις συμβατικές στρατιωτικές επιλογές, αλλά επεκτείνονταν και σε σενάρια παραπλάνησης, μυστικών επιχειρήσεων και δημιουργίας αφορμών που θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν μια πολεμική σύγκρουση.
Στις 13 Μαρτίου 1962 συντάχθηκε ένα από τα πιο συζητημένα έγγραφα του Ψυχρού Πολέμου, γνωστό ως Operation Northwoods. Το έγγραφο, που παρέμεινε απόρρητο για δεκαετίες και αποχαρακτηρίστηκε αργότερα, περιείχε προτάσεις για τη δημιουργία προσχημάτων που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως αιτιολόγηση στρατιωτικής επέμβασης στην Κούβα. Το υπόμνημα υπογράφηκε από τον πρόεδρο του Γενικού Επιτελείου των Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ, στρατηγό Lyman Lemnitzer, και διαβιβάστηκε στον υπουργό Άμυνας Robert McNamara. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα, το σχέδιο δεν εγκρίθηκε από την πολιτική ηγεσία και δεν υλοποιήθηκε.
Κατά τη δική μου εκτίμηση, εδώ βρίσκεται η αφετηρία της ιστορικής διαδρομής που εξετάζεται σε αυτή τη μελέτη. Όχι επειδή θεωρώ ότι το Operation Northwoods συνδέεται άμεσα με τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου, αλλά επειδή πιστεύω ότι αποτυπώνει μια λογική στρατηγικού σχεδιασμού η οποία αξίζει να μελετηθεί. Από αυτό το σημείο και έπειτα επιχειρώ να παρακολουθήσω, μέσα από γεγονότα, πρόσωπα και γεωπολιτικές εξελίξεις, μια αλυσίδα που, κατά την προσωπική μου ερμηνεία, οδηγεί τελικά στα γεγονότα του 2001.
Operation Northwoods: Το αποχαρακτηρισμένο σχέδιο που άνοιξε μια ιστορική συζήτηση
Στις 13 Μαρτίου 1962, οι Αρχηγοί των Επιτελείων των Ενόπλων Δυνάμεων των Ηνωμένων Πολιτειών (Joint Chiefs of Staff) υπέβαλαν στον υπουργό Άμυνας Robert McNamara ένα άκρως απόρρητο υπόμνημα με τίτλο «Justification for U.S. Military Intervention in Cuba». Το έγγραφο έφερε την κωδική ονομασία Operation Northwoods και υπογραφόταν από τον πρόεδρο των Joint Chiefs of Staff, στρατηγό Lyman L. Lemnitzer. Το περιεχόμενό του παρέμεινε απόρρητο επί δεκαετίες και έγινε γνωστό στο κοινό μόνο μετά τον αποχαρακτηρισμό του στα τέλη της δεκαετίας του 1990.
Το υπόμνημα δεν αποτελούσε περιγραφή ενός γεγονότος που συνέβη, αλλά μια σειρά προτεινόμενων σεναρίων που, σύμφωνα με τους συντάκτες του, θα μπορούσαν να δημιουργήσουν πολιτική και κοινωνική στήριξη για στρατιωτική επέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών στην Κούβα. Οι προτάσεις περιλάμβαναν διάφορα προσχήματα, όπως σκηνοθετημένες επιθέσεις, επιχειρήσεις παραπλάνησης και άλλες ενέργειες που θα μπορούσαν να αποδοθούν στην κουβανική κυβέρνηση ώστε να δικαιολογηθεί μια εισβολή.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα ιστορικά στοιχεία, το σχέδιο δεν εγκρίθηκε από την κυβέρνηση του προέδρου John F. Kennedy και δεν εφαρμόστηκε. Ωστόσο, η ύπαρξή του ως επίσημου στρατιωτικού εγγράφου έχει αποτελέσει αντικείμενο έντονου ιστορικού και πολιτικού ενδιαφέροντος, καθώς δείχνει μέχρι ποιου σημείου μπορούσαν να φτάσουν οι σχεδιασμοί της περιόδου του Ψυχρού Πολέμου.
Για εμένα, η σημασία του Operation Northwoods δεν βρίσκεται στο αν υλοποιήθηκε, αλλά στο ότι αποδεικνύει πως σε ανώτατο επίπεδο στρατιωτικού σχεδιασμού καταγράφηκαν ιδέες οι οποίες, εφόσον εγκρίνονταν, θα χρησιμοποιούνταν ως αφορμή για πολεμική επέμβαση. Από αυτό το σημείο αρχίζει η προσωπική μου ιστορική διερεύνηση. Θεωρώ ότι η ύπαρξη ενός τέτοιου σχεδίου αποτελεί αφετηρία για να εξεταστούν οι επόμενες δεκαετίες υπό ένα διαφορετικό πρίσμα, αναζητώντας αν υπάρχουν επαναλαμβανόμενα μοτίβα στρατηγικής σκέψης και πολιτικών επιλογών.
Lyman Lemnitzer: Ο άνθρωπος πίσω από το Operation Northwoods
Για να κατανοήσει κανείς τη σημασία του Operation Northwoods, δεν αρκεί να εξετάσει μόνο το περιεχόμενο του σχεδίου. Εξίσου σημαντικό είναι να γνωρίσει το πρόσωπο που το υπέγραψε.
Ο στρατηγός Lyman Louis Lemnitzer δεν ήταν ένας περιθωριακός αξιωματικός ούτε ένας άγνωστος επιτελής. Ανήκε στον στενό πυρήνα της αμερικανικής στρατιωτικής ηγεσίας. Υπηρέτησε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, συμμετείχε στον σχεδιασμό σημαντικών συμμαχικών επιχειρήσεων και αργότερα ανέλαβε κορυφαίες θέσεις ευθύνης στον αμερικανικό στρατό. Το 1960 ορίστηκε Πρόεδρος των Αρχηγών των Επιτελείων (Chairman of the Joint Chiefs of Staff), δηλαδή ο ανώτατος στρατιωτικός αξιωματικός των Ηνωμένων Πολιτειών.
Υπό την ιδιότητά του αυτή υπέγραψε το υπόμνημα του Operation Northwoods. Σύμφωνα με τα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα, το σχέδιο δεν εγκρίθηκε από τον πρόεδρο Τζον Φ. Κένεντι και δεν εφαρμόστηκε. Ωστόσο, η ύπαρξη του εγγράφου δείχνει ότι τέτοιου είδους προτάσεις συζητήθηκαν στα ανώτατα στρατιωτικά κλιμάκια της εποχής.
Λίγους μήνες αργότερα, ο Lemnitzer αποχώρησε από τη θέση του Προέδρου των Joint Chiefs. Το 1963 ανέλαβε τη θέση του Ανώτατου Συμμαχικού Διοικητή Ευρώπης του ΝΑΤΟ (SACEUR), την οποία διατήρησε έως το 1969.
Για εμένα, το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται στην προσωπικότητα του Lemnitzer καθαυτή, αλλά στη συνέχεια της σταδιοδρομίας του. Το γεγονός ότι ο αξιωματικός που υπέγραψε το Operation Northwoods συνέχισε να κατέχει κορυφαίες θέσεις στη δυτική στρατιωτική αρχιτεκτονική αποτελεί στοιχείο που θεωρώ άξιο εξέτασης μέσα στο ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο που επιχειρώ να παρουσιάσω. Δεν αποδεικνύει από μόνο του κάποια συγκεκριμένη θεωρία, αλλά αποτελεί έναν από τους κρίκους της αλυσίδας που εξετάζω σε αυτή τη μελέτη.
Το γεγονός ότι ο Lemnitzer ανέλαβε λίγο αργότερα τη θέση του Ανώτατου Συμμαχικού Διοικητή Ευρώπης του ΝΑΤΟ δείχνει ότι το επεισόδιο του Operation Northwoods δεν επηρέασε αρνητικά τη μετέπειτα στρατιωτική και θεσμική του πορεία.
1962: Η Κρίση των Πυραύλων της Κούβας και η ισορροπία του τρόμου
Το 1962 δεν έμεινε στην ιστορία μόνο για το Operation Northwoods. Λίγους μήνες αργότερα, ο κόσμος βρέθηκε αντιμέτωπος με τη σοβαρότερη ίσως πυρηνική κρίση του Ψυχρού Πολέμου. Η ανακάλυψη σοβιετικών πυραύλων στην Κούβα οδήγησε τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Σοβιετική Ένωση στο χείλος μιας άμεσης πυρηνικής σύγκρουσης.
Για δεκατρείς ημέρες, από τις 16 έως τις 28 Οκτωβρίου 1962, οι δύο υπερδυνάμεις βρίσκονταν σε κατάσταση ύψιστης στρατιωτικής ετοιμότητας. Ο πρόεδρος Τζον Φ. Κένεντι ανακοίνωσε ναυτικό αποκλεισμό της Κούβας, ενώ η Μόσχα επέμενε αρχικά στη διατήρηση των πυραυλικών εγκαταστάσεων. Ολόκληρος ο πλανήτης παρακολουθούσε με αγωνία μια αντιπαράθεση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε πυρηνικό πόλεμο.
Τελικά επιτεύχθηκε συμβιβασμός. Η Σοβιετική Ένωση αποδέχθηκε την απομάκρυνση των πυραύλων από την Κούβα, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύθηκαν δημόσια ότι δεν θα εισέβαλλαν στο νησί. Παράλληλα, σε μια λιγότερο γνωστή πτυχή της συμφωνίας, οι αμερικανικοί πύραυλοι Jupiter απομακρύνθηκαν αργότερα από την Τουρκία στο πλαίσιο μυστικής διπλωματικής συνεννόησης μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας.
Η κρίση αυτή θεωρείται σημείο καμπής για τη θεωρία της πυρηνικής αποτροπής (Mutually Assured Destruction - MAD), η οποία επηρέασε σε μεγάλο βαθμό τη στρατηγική ισορροπία των δύο υπερδυνάμεων κατά τον Ψυχρό Πόλεμο. Για πρώτη φορά μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έγινε σαφές ότι η άμεση στρατιωτική σύγκρουση ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις μπορούσε να οδηγήσει στην αμοιβαία καταστροφή. Από εκείνο το σημείο και μετά, η αντιπαράθεση μεταφέρθηκε ολοένα περισσότερο στις έμμεσες συγκρούσεις, στις μυστικές επιχειρήσεις και στους πολέμους δι' αντιπροσώπων.
Για πολλούς ιστορικούς, η κρίση αυτή αποτέλεσε σημείο καμπής του Ψυχρού Πολέμου. Για εμένα, όμως, αποτελεί και κάτι ακόμη. Ανέδειξε τον τρόπο με τον οποίο οι μεγάλες δυνάμεις αντιλαμβάνονταν τη γεωπολιτική: ως μια διαρκή αναμέτρηση, όπου η στρατηγική, οι μυστικές επιχειρήσεις, η αποτροπή και η διαχείριση της κοινής γνώμης συνυπήρχαν ως εργαλεία άσκησης ισχύος.
Από το σημείο αυτό και έπειτα, ο Ψυχρός Πόλεμος δεν εξελίχθηκε μόνο ως μια αντιπαράθεση στρατών και πυραύλων. Επεκτάθηκε στις υπηρεσίες πληροφοριών, στις περιφερειακές συγκρούσεις, στην οικονομία, στην ενέργεια και στην παγκόσμια επιρροή. Η αντιπαράθεση ανάμεσα στις υπερδυνάμεις απέκτησε νέα χαρακτηριστικά, τα οποία θα διαμορφώσουν τις επόμενες δεκαετίες και, κατά την προσωπική μου εκτίμηση, θα αποτελέσουν το υπόβαθρο για τις εξελίξεις που ακολούθησαν μέχρι τις αρχές του 21ου αιώνα.
1991: Το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και η γέννηση ενός νέου κόσμου
Η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, τον Δεκέμβριο του 1991, αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα γεωπολιτικά γεγονότα του 20ού αιώνα. Μετά από σχεδόν πέντε δεκαετίες αντιπαράθεσης ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις, το διπολικό διεθνές σύστημα έπαψε να υπάρχει. Η Σοβιετική Ένωση διαλύθηκε σε δεκαπέντε ανεξάρτητα κράτη και οι Ηνωμένες Πολιτείες βρέθηκαν, για πρώτη φορά μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, χωρίς έναν ισότιμο γεωπολιτικό αντίπαλο.
Για πολλούς αναλυτές της εποχής, αυτή η εξέλιξη θεωρήθηκε η οριστική επικράτηση του δυτικού πολιτικού και οικονομικού μοντέλου. Διατυπώθηκαν ακόμη και απόψεις ότι η μεγάλη ιδεολογική αντιπαράθεση του 20ού αιώνα είχε πλέον λήξει και ότι ο κόσμος εισερχόταν σε μια περίοδο σταθερότητας υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών. Αυτή η περίοδος περιγράφεται συχνά ως η «μονοπολική στιγμή» της αμερικανικής ισχύος.
Κατά την προσωπική μου εκτίμηση, η περίοδος αυτή αποτέλεσε το θεμέλιο πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε η αμερικανική στρατηγική της δεκαετίας του 1990 και των αρχών του 21ου αιώνα, η οποία θα εξεταστεί στα επόμενα μέρη της παρούσας έρευνας.
Η δεκαετία του 1990 υπήρξε, κατά συνέπεια, περίοδος αναπροσαρμογής της αμερικανικής στρατηγικής. Οι παρεμβάσεις στη Μέση Ανατολή, η διεύρυνση του ΝΑΤΟ, οι πόλεμοι στα Βαλκάνια και η αναζήτηση ενός νέου δόγματος ασφαλείας συνθέτουν, κατά την εκτίμησή μου, το πλαίσιο μέσα στο οποίο πρέπει να εξεταστούν οι εξελίξεις που ακολούθησαν.
Δεν είναι τυχαίο ότι μέσα σε αυτή τη δεκαετία εμφανίζονται ομάδες στρατηγικής σκέψης (think tanks), οι οποίες επιχειρούν να διαμορφώσουν το όραμα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής για τον 21ο αιώνα. Ανάμεσά τους, ιδιαίτερη θέση κατέχει το Project for the New American Century (PNAC), το οποίο θα αποτελέσει το αντικείμενο του επόμενου κεφαλαίου.
Project for the New American Century (PNAC): Το όραμα για τον αμερικανικό 21ο αιώνα
Το 1997, έξι χρόνια μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, ιδρύθηκε στην Ουάσιγκτον το Project for the New American Century (PNAC), μια δεξαμενή σκέψης (think tank) που είχε ως διακηρυγμένο στόχο την προώθηση της αμερικανικής παγκόσμιας ηγεσίας. Ανάμεσα στους ιδρυτές και τα στελέχη του περιλαμβάνονταν πρόσωπα που αργότερα κατείχαν ή απέκτησαν σημαντική επιρροή στην αμερικανική εξωτερική και αμυντική πολιτική.
Τον Σεπτέμβριο του 2000, το PNAC δημοσίευσε το κείμενο «Rebuilding America's Defenses: Strategy, Forces and Resources for a New Century», στο οποίο ανέπτυσσε μια συνολική στρατηγική για τη διατήρηση της αμερικανικής στρατιωτικής υπεροχής στον 21ο αιώνα. Το έγγραφο υποστήριζε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έπρεπε να διατηρήσουν την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία τους μέσω ισχυρών ενόπλων δυνάμεων, αυξημένων αμυντικών δαπανών, εκσυγχρονισμού των στρατιωτικών δυνατοτήτων και ενεργού διεθνούς παρουσίας.
Ένα από τα πλέον πολυσυζητημένα αποσπάσματα του κειμένου αναφέρει ότι ο μετασχηματισμός των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων θα ήταν πιθανότατα αργός, εκτός εάν μεσολαβούσε κάποιο "καταστροφικό και καταλυτικό γεγονός, σαν ένα νέο Περλ Χάρμπορ". Η συγκεκριμένη διατύπωση έχει αποτελέσει αντικείμενο έντονων συζητήσεων επί σειρά ετών. Άλλοι τη θεωρούν μια μεταφορά για το πώς μεγάλα ιστορικά γεγονότα επιταχύνουν πολιτικές και στρατιωτικές αλλαγές, ενώ άλλοι της αποδίδουν ευρύτερη σημασία. Το ίδιο το κείμενο δεν αναφέρει την 11η Σεπτεμβρίου, καθώς δημοσιεύθηκε περίπου έναν χρόνο πριν από τις επιθέσεις.
Στη δική μου ιστορική προσέγγιση, το PNAC αποτελεί έναν σημαντικό κρίκο στην αλυσίδα των εξελίξεων που εξετάζω. Δεν το αντιμετωπίζω ως απόδειξη κάποιου συμπεράσματος, αλλά ως δημόσια καταγεγραμμένο κείμενο στρατηγικής σκέψης, το οποίο επιτρέπει στον αναγνώστη να εξετάσει ποιες ήταν οι επιδιώξεις και οι αντιλήψεις ενός τμήματος της αμερικανικής πολιτικής ελίτ λίγο πριν από την είσοδο του 21ου αιώνα.
Για τον λόγο αυτό, θεωρώ ότι το Rebuilding America's Defenses αξίζει να μελετηθεί προσεκτικά, όχι μέσα από αποσπασματικές αναφορές, αλλά στο σύνολό του. Οι θέσεις που αναπτύσσονται σε αυτό αποτελούν, κατά την εκτίμησή μου, αναγκαίο υπόβαθρο για να κατανοήσει κανείς τη γεωπολιτική συζήτηση της περιόδου που προηγήθηκε της 11ης Σεπτεμβρίου.
Οι τελευταίοι μήνες πριν από την 11η Σεπτεμβρίου: Ασκήσεις, ετοιμότητα και το χρονολόγιο πριν από τις επιθέσεις
Καθώς πλησίαζε το φθινόπωρο του 2001, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονταν σε περίοδο έντονης στρατιωτικής δραστηριότητας. Στο πλαίσιο της αποστολής της, η NORAD πραγματοποιούσε προγραμματισμένες ασκήσεις ετοιμότητας, με στόχο τη δοκιμή των διαδικασιών διοίκησης, επικοινωνίας και αεράμυνας απέναντι σε διαφορετικά σενάρια απειλών.
Ανάμεσα στις σημαντικότερες ασκήσεις εκείνης της περιόδου ήταν η Vigilant Guardian, μια άσκηση διοίκησης (Command Post Exercise) που βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη τις ημέρες πριν από την 11η Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με την επίσημη περιγραφή της, περιλάμβανε διάφορα σενάρια αεράμυνας, ενώ στις επιμέρους φάσεις της εξετάζονταν και περιπτώσεις αεροπειρατειών, μαζί με άλλα πιθανά περιστατικά ασφαλείας.
Ένα από τα ζητήματα που συζητήθηκαν ιδιαίτερα τα επόμενα χρόνια ήταν ο βαθμός στον οποίο οι ασκήσεις αυτές επηρέασαν ή δεν επηρέασαν την επιχειρησιακή αντίδραση της NORAD το πρωί της 11ης Σεπτεμβρίου. Η επίσημη θέση των αμερικανικών αρχών είναι ότι η Vigilant Guardian δεν παρεμπόδισε την απόκριση και, αντιθέτως, επειδή υπήρχε αυξημένη στελέχωση στα κέντρα επιχειρήσεων, συνέβαλε ώστε να υπάρχουν περισσότεροι αξιωματικοί διαθέσιμοι όταν εκδηλώθηκαν οι πραγματικές επιθέσεις.
Παράλληλα, άλλοι ερευνητές και αναλυτές έχουν υποστηρίξει ότι η συνύπαρξη πραγματικών γεγονότων και ασκήσεων δημιούργησε, έστω και προσωρινά, σύγχυση ως προς το τι αποτελούσε σενάριο άσκησης και τι πραγματική εξέλιξη. Σχετικές μαρτυρίες στελεχών της NORAD αναφέρουν ότι κατά τα πρώτα λεπτά υπήρξαν ερωτήματα για το αν οι αρχικές πληροφορίες αφορούσαν την άσκηση ή πραγματικό συμβάν, πριν καταστεί σαφές ότι επρόκειτο για πραγματική επίθεση.
Η ύπαρξη αυτών των ασκήσεων αποτελεί, κατά την προσωπική μου προσέγγιση, ένα από τα στοιχεία που αξίζει να εξεταστούν προσεκτικά μέσα στο συνολικό ιστορικό πλαίσιο. Δεν θεωρώ ότι η ύπαρξη μιας άσκησης αρκεί από μόνη της για να οδηγήσει σε συγκεκριμένα συμπεράσματα. Ωστόσο, πιστεύω ότι η χρονική σύμπτωση, οι διαδικασίες που εφαρμόζονταν εκείνο το πρωινό και όσα ακολούθησαν συνθέτουν ένα σύνολο γεγονότων που πρέπει να μελετηθεί προσεκτικά και χωρίς προκαταλήψεις.
Η έρευνα που παρουσιάζω δεν σταματά στις στρατιωτικές ασκήσεις. Στους τελευταίους μήνες πριν από την 11η Σεπτεμβρίου εμφανίζονται και άλλα στοιχεία τα οποία έχουν απασχολήσει δημόσιες συζητήσεις, όπως οι ασυνήθιστες χρηματιστηριακές κινήσεις, οι ασφαλιστικές καλύψεις, πρόσωπα που κατείχαν θέσεις ευθύνης και μια σειρά από γεγονότα τα οποία θα εξεταστούν αναλυτικά στα επόμενα μέρη του έργου.
Με το παρόν μέρος ολοκληρώνεται η ιστορική αναδρομή που ξεκίνησε το 1962 και εξετάστηκε το γεωπολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο διαμορφώθηκαν οι εξελίξεις που προηγήθηκαν της 11ης Σεπτεμβρίου.
Στο δεύτερο μέρος της έρευνας, η αφήγηση μεταφέρεται στην ίδια την ημέρα των επιθέσεων. Θα παρουσιαστεί αναλυτικά το χρονικό της 11ης Σεπτεμβρίου, οι αντιδράσεις των αρμόδιων αμερικανικών υπηρεσιών, η εξέλιξη των γεγονότων στη Νέα Υόρκη, στο Πεντάγωνο και στην Πτήση 93, καθώς και τα ζητήματα που εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο δημόσιου και ιστορικού διαλόγου.
Σκοπός της επόμενης ενότητας δεν είναι η εξαγωγή βιαστικών συμπερασμάτων, αλλά η όσο το δυνατόν πληρέστερη παρουσίαση του χρονολογίου και των διαθέσιμων στοιχείων, ώστε ο αναγνώστης να μπορεί να διαμορφώσει τη δική του κρίση.
Powered by
phpBB
© 2001, 2005 phpBB Group
Hellenic (Greek) by Alex Xenias - Διορθώσεις:Αλφόνσος Πάγκας