[Επισκέπτης]

Ο χθεσινός διεθνισμός είναι ο σημερινός πατριωτισμός

του Δαμιανού Βασιλειάδη

Ο πιο πάνω ισχυρισμός, ότι δηλαδή ο χθεσινός διεθνισμός είναι ο σημερινός πατριωτισμός, εμφανίζεται σαφώς παράλογος και φαίνεται στην πραγματικότητα να αντιφάσκει, σύμφωνα με "τας μαρξιστικάς γραφάς!". Θα προσπαθήσω να αποδείξω ότι αυτή η αντίφαση είναι φαινομενική.

Ο διεθνισμός έχει τη βάση του στην ανάλυση του Μαρξ που με αφοριστικό τρόπο εκφράζεται στο γνωστό σύνθημα "Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε!" και στη θέση ότι το προλεταριάτο στην πάλη του εναντίον της αστικής τάξης δεν έχει να χάσει τίποτε εκτός από τα δεσμά του. Αυτά τόνιζε ο Μαρξ για την εποχή του. Ισχύει όμως κάτι τέτοιο στη σημερινή συγκυρία; Για να απαντήσουμε σ' αυτό το κρίσιμο ερώτημα, Θα βασιστούμε πάλι στους Μαρξ και Ένγκελς, εφόσον τους αθεράπευτα δογματικούς δεν μπορούμε να πείσουμε αλλιώς. (Αν μπορούμε φυσικά να τους πείσουμε ότι η ανιστόρητη στάση τους εξυπηρετεί το πολυεθνικό κεφάλαιο, του οποίου σε τελευταία ανάλυση γίνονται «άθελά» τους απολογητές). Θα βασιστούμε στην προσπάθεια μας αυτή τόσο στη θεωρία όσο και στην πράξη.

Λέει λοιπόν ο Μαρξ για τη διαλεκτική μέθοδο, που αποτελείτο εργαλείο ερμηνείας και αλλαγής της πραγματικότητας: «Στη λογική της μορφή είναι για τους αστούς και για τους δογματικούς εκπροσώπους της σκάνδαλο και φρικαλεότητα, γιατί στη θετική αντίληψη αυτού που υπάρχει περικλείνει ταυτόχρονα και την αντίληψη της άρνησής του, του αναγκαίου αφανισμού του, γιατί αντιλαμβάνεται κάθε μορφή που υπάρχει μέσα στη ροή της κίνησης, επομένως και από την παροδική της πλευρά, γιατί τίποτα δεν την επηρεάζει, γιατί στην ουσία της είναι κριτική κι επαναστατική» (Κ. Μαρξ, Από τον επίλογο στη Β' έκδοση του Α' τόμου του Κεφαλαίου, στο Κ. Μαρξ - Φ. Έγνκελς, Διαλεχτά έργα, τόμ. Ι. σ. 542). Μια άλλη ενισχυτική παραπομπή από τον Ένγκελς στο ίδιο πνεύμα: «Για τη διαλεκτική φιλοσοφία δεν υπάρχει τίποτα το οριστικό, το απόλυτο, το ιερό. Αποκαλύπτει για όλα και σε όλα τον παροδικό τους χαρακτήρα» (βλ. Φ. Ένγκελς, Ο Λουδοβίκος Φόυερμπαχ και το τέλος της κλασικής γερμανικής φιλοσοφίας, ό.π., τόμ. ΙΙ, σ. 419). Μία ακόμη παραπομπή, για τους δύσπιστους σχετικά με τη διαλεκτική μέθοδο: «Εχει βέβαια και μια συντηρητική πλευρά: αναγνωρίζει ότι κάθε βαθμίδα της γνώσης και της κοινωνίας δικαιώνεται για την εποχή της και τις συνθήκες της. Μα μόνον αυτό» (Φ. Ένγκελς, ό.π. σ. 419).

Θα μπορούσα να απαριθμήσω και άλλες παρεμφερείς Θέσεις των Μαρξ και Ένγκελς, αλλά και μόνο αυτά επαρκούν για να διαπιστώσουμε ότι η αλήθεια είναι διαλεκτική, δηλαδή δεν παραδέχεται απόλυτες και αιώνιες αλήθειες. Αυτό τι σημαίνει πρακτικά; Ότι κάτι που ίσχυε χθες μπορεί να μην ισχύει σήμερα και το αντίθετο. Παρ' όλα αυτά Θα προσθέσω και ένα τελευταίο, για τους άπιστους Θωμάδες. Λέει ο Ένγκελς: «Ό,τι είναι πραγματικό στην περιοχή της ανθρώπινης ιστορίας, γίνεται με τον καιρό παράλογο, είναι από τα πριν μολυσμένο με παραλογισμό. Κι ό,τι είναι λογικό στα κεφάλια των ανθρώπων προορίζεται να γίνει πραγματικό, όσο κι αν αντιφάσκει στην πραγματικότητα, που υπάρχει φαινομενικά. Η θέση για την λογικότητα κάθε πραγματικού, σύμφωνα με όλους τους κανόνες της χεγκελιανής μεθόδου σκέψης, μετατρέπεται στην άλλη θέση: ό,τι υπάρχει αξίζει να καταστραφεί» (Φ. Ένγκελς, ό.π. σ. 418).

Θα μπω τώρα στην πράξη. Θα ξεκινήσω από μια τραγική διαπίστωση της ελληνικής πραγματικότητας σήμερα. Στην πατρίδα μας η κοινωνική Αριστερά, δηλαδή οι εργαζόμενοι γενικά, που υφίστανται της αρνητικές συνέπειες του νεοφιλελευθερισμού είναι γύρω στα 80%, ενώ η πολιτική Αριστερά δεν ξεπερνά συνολικά το 11-12%. Κανονικά βέβαια Θα έπρεπε η κοινωνική και πολιτική αριστερά να ταυτίζονται. Εδώ όμως υπάρχει φοβερή διάσταση. Η εργατική τάξη και οι φύσει σύμμαχοί της, αγρότες, μικροβιοτέχνες, μικροεπαγγελματίες κ.λπ., βρίσκονται κάτω από την ιδεολογική και πολιτική κυριαρχία των δύο κομμάτων του νεοφιλελευθερισμού, δηλαδή της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ. Αναζητώντας τις αιτίες γι' αυτή την απαράδεκτη κατάσταση, Θα επικεντρωθώ στο θέμα του διεθνισμού και πατριωτισμού, ως μιας από τις πολλές αιτίες της κακοδαιμονίας, αναποτελεσματικότητας και ανυποληψίας της Αριστεράς, την οποία όλοι διαπιστώνουμε, έστω κι αν δεν την ομολογούμε. Για να ερευνήσουμε τα αίτια θα πρέπει να εφαρμόσουμε σαν κριτήρια αξιολόγησης τη διαλεκτική μέθοδο στην πραγματικότητα της εποχής του Μαρξ και τη σημερινή. Έχει αλλάξει ή παραμένει η ίδια;
Όπως όλοι γνωρίζουμε, οι αστικές τάξεις των διαφόρων κρατών από την εποχή του Μαρξ έως και τον Β' παγκόσμιο πόλεμο βρίσκονταν σε λυσσαλέα σύγκρουση μεταξύ τους. Αυτό μετά τον Β' παγκόσμιο πόλεμο έχει εκλείψει οριστικά και αμετάκλητα. Οι αστικές τάξεις όλων των κρατών, εξαρτημένων και μη, έχουν διεθνοποιηθεί. Με την ικανότητα και την προσαρμοστικότητά τους στις καινούργιες συνθήκες πέτυχαν ό,τι ο Μαρξ διακήρυπε και επεδίωκε για την εργατική τάξη με το σύνθημα «προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε!». Αντί για την ένωση των προλεταρίων, ενώθηκε η αστική Τάξη των διαφόρων κρατών σε μια παγκόσμια καπιταλιστική κοινοπραξία με ηγεμονεύουσα παγκόσμια δύναμη τις ΗΠΑ, ενάντια στην εργασία και τους εργαζόμενους.

Κι εδώ υπάρχει η μεγάλη σύγχυση. Η Νέα Τάξη, θεματοφύλακας των συμφερόντων του μεγάλου διεθνοποιημένου μονοπωλιακού κεφαλαίου με όλους τους μηχανισμούς που διαθέτει, ιδεολογικούς, πολιτικούς, στρατιωτικούς, οικονομικούς και πολιτιστικούς, προσπαθεί να συντρίψει κάθε συγκροτημένη ανεξάρτητη συλλογικότητα, κάθε ιστορικό υποκείμενο που Θέλει να δια τηρεί την ιδιαιτερότητά του και την εθνική, πολιτική, οικονομική, στρατιωτική, κοινωνική και πολιτιστική του ταυτότητα και ανεξαρτησία. Σ αυτή τη στρατηγική επιλογή ένα από τα σοβαρά εμπόδια σήμερα αποτελείτο έθνος- κράτος.

Ένα τρανταχτό παράδειγμα αυτής της αλήθειας αποτελεί η δήλωση της προέδρου της Βουλής Άννας Ψαρού δα-Μπενάκη κατά την ορκωμοσία του Κάρολου Παπούλια ως Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας στις 8.2.2005. Ιδού τα σχετικά σημεία της δήλωσης: «Τα εθνικά σύνορα και ένα μέρος της εθνικής κυριαρχίας θα περιοριστούν χάριν της ειρήνης, της ευημερίας και της ασφάλειας στη διευρυμένη Ευρώπη, τα δικαιώματα του ανθρώπου και του πολίτη Θα υποστούν μεταβολές, καθώς θα μπορούν να προστατεύονται αλλά και να παραβιάζονται από αρχές και εξουσίες πέραν των γνωστών και καθιερωμένων Μήπως η Νέα Δημοκρατία έγινε διεθνιστική και δεν το καταλάβαμε;

Η Νέα Τάξη, μέσω της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας και του κοσμοπολιτισμού, προσπαθεί να μεταβάλει τα ιστορικά υποκείμενα, είτε είναι πολίτες μεμονωμένοι είτε είναι ολόκληρες κοινωνίες είτε έθνη-κράτη, σε μια χωρίς συνείδηση μάζα, απόλυτα ελεγχόμενη και εξουσιαζόμενη, για να μπορεί φυσικά μ' αυτόν τον τρόπο να την εκμεταλλεύεται. Κι αυτό το επιδιώκει η πλανητική εξουσία, όχι πάντοτε μόνη της αλλά με τη συνεργασία και συμμετοχή των αστικών τάξεων των χωρών που εντάσσονται και εξυπηρετούν τη στρατηγική της, για να κερδίσουν κι αυτές από τη λεία. Την αστική τάξη της πατρίδας μας π.χ., εξαρτημένη, παρασιτική και δορυφορική, δεν την ενδιαφέρει, όπως είναι φυσικό, τίποτε άλλο, εκτός από το χρήμα, από τις «μπίζνες (Πρόσφατο παράδειγμα η αγορά του 46% της τουρκικής τράπεζας Finanz-Bank από την ΕΤΕ). Το ίδιο ισχύει, σε μεγαλύτερο βαθμό, για τα εξαρτημένα ή δορυφορικά αστικά καθεστώτα των γειτόνων μας. Η εξάρτησή τους από τα ιμπεριαλιστικά Κέντρα του μεγάλου πολυεθνικού κεφαλαίου, κυρίως του αμερικάνικου, είναι πασιφανής. Ο επεκτατισμός της Τουρκίας, ο μεγαλοϊδεατισμός της Αλβανίας και ο αλυτρωτισμός των Σκοπίων δεν είναι ούτε αυτόνομος ούτε αυτοπροσδιοριζόμενος. Εντάσσεται στα ιμπεριαλιστικά στρατηγικά σχέδια της Νέας Τάξης που καθοδηγείται από τις ΗΠΑ και τους «συμμάχους» της.
Σαφώς και πρέπει να υπάρχει αλληλεγγύη ανάμεσα στους λαούς. Σαφώς και Θα πρέπει να καλλιεργείται η συνεργασία, η αλληλοκατανόηση και η ειρηνική επίλυση των διαφορών ανάμεσά τους. Ομως αυτό δεν μπορεί να γίνει αν δεν εκλείψουν οι αιτίες και εκείνες οι διχαστικές δυνάμεις που δημιουργούν τις έχθρες, τα μίση και την επιθετικότητα ανάμεσά τους, με μια λέξη εκείνες οι δυνάμεις που αντιστρατεύονται το κάλεσμα για την ένωση των προλεταρίων. Μ αυτή την έννοια το ευχολόγιο "Οι λαοί να τα βρούνε μεταξύ τους ειρηνικά, γιατί δεν έχουν να χωρίσουν τίποτε" αποτελεί, το λιγότερο, μια ανιστόρητη και αφελή προσέγγιση του προβλήματος, γιατί το ζήτημα έγκειται στο ποιος επικαθορίζει τη στάση των λαών και αν αυτοί αποφασίζουν ή μπορούν να αποφασίζουν ελεύθερα και αυτόνομα. Εκτός αν δεν μας ενδιαφέρει αν οι λαοί είναι ελεύθεροι να αποφασίζουν για το μέλλον τους αυτόνομα ή αποφασίζουν άλλοι γι' αυτούς. Όπως λοιπόν είμαστε ενάντια στην αστική τάξη της χώρας μας, γιατί εξυπηρετεί τα δικά της ταξικά συμφέροντα και των ιμπεριαλιστικών συμμάχων της, το ίδιο τουλάχιστον πρέπει να είμαστε και ενάντια στις παρασιτικές και δορυφορικές ή και αυτόνομες τάξεις των χωρών που δημιουργούν τα προ βλήματα της διαμάχης και των συγκρούσεων. Αυτό λέγεται διεθνισμός και διεθνιστική αλληλεγγύη, γιατί βοηθάει τους λαούς αυτούς ενάντια στον ίδιο ταξικό εχθρό. Υπάρχει συνεπώς τέλεια παρανόηση της μαρξιστικής θέσης για τη σημερινή συγκυρία. Εάν ο Μαρξ ζούσε σήμερα Θα έκανε επανάσταση στο έργο του με βάση τη νέα πραγματικότητα. Όταν έχουν αντιστραφεί τελείως οι όροι, δεν μπορείς να παραμένεις στα παλιά ερμηνευτικά πρότυπα. Είναι τελείως αντιμαρξιστικό, γιατί μεταβάλλεις τον μαρξισμό σ' ένα δογματικό απολίθωμα, προσπαθώντας να προσαρμόσεις την πραγματικότητα σε Θεωρητικά καλούπια που είναι ξεπερασμένα.

Θα πρέπει λοιπόν χωρίς αμφιβολία να καταπολεμηθεί ο επεκτατισμός της Τουρκίας, ο αλυτρωτισμός των Σκοπίων και ο μεγαλοιδεατισμός της Αλβανίας, για να μπορούν οι λαοί της περιοχής να λύνουν τα προβλήματά τους ειρηνικά. Η Αριστερά πρέπει να βοηθήσει τους λαούς αυτούς σ' αυτόν τον αγώνα. Ένα σημαντικό κομμάτι της Αριστεράς πράττει ένα ασυγχώρητο λάθος να πιστεύει ότι αποτελεί αλληλεγγύη προς τους γείτονες μας και αυτονόητο διεθνιστικό καθήκον η υποχώρηση στις απαιτήσεις των γειτόνων μας, για να μην φανούμε τάχα εθνικιστές και πατριδοκάπηλοι. Αυτή λοιπόν η Αριστερά παραγνωρίζει τελείως το γεγονός ότι ετούτες οι απαιτήσεις των γειτόνων μας δεν είναι απαιτήσεις των λαών τους αλλά εκείνων των κυρίαρχων σ' αυτές τις χώρες δυνάμεων που εντάσσουν τη δική τους στρατηγική στα πλαίσια της ιμπεριαλιστικής πολιτικής της Νέας Τάξης πραγμάτων, δηλαδή των ΗΠΑ και των υποτακτικών τους, για να αποκομίσουν το ανάλογο κέρδος.

Οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, πανούργες, ικανότατες και ιδεολογικά κυρίαρχες όπως είναι, χρησιμοποιούν, όπου μπορούν, τις λεγόμενες αριστερές δυνάμεις για να περάσουν με συναίνεση, ει δυνατόν, τα σχέδια του διεθνούς μονοπωλιακού κεφαλαίου. Όπου δεν τα καταφέρνουν χρησιμοποιούντο όπλα.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να απεμπολήσει την εθνική της ακεραιότητα και να καταργήσει η ίδια το διεθνές δίκαιο και τις διεθνείς συνθήκες, υποχωρώντας, όπως υποχωρεί τώρα, στις ιμπεριαλιστικές απαιτήσεις των γειτόνων, ενταγμένες στα γεωστρατηγικά σχέδια των πατρόνων τους. Η υποτέλεια δεν έχει καμία σχέση με τον διεθνισμό. Θα αποτελούσε πλήρη ταύτιση με τα συμφέροντα της υπερδύναμης. Και για την εξαρτημένη αστική τάξη της πατρίδας μας, που το μόνο που την ενδιαφέρει είναι να κάνει «μπίζνες το πράγμα είναι κατανοητό. Για τους εργαζόμενους όμως και την Αριστερά θα ήταν πλήρης παρανόηση του τι σημαίνει διεθνής αλληλεγγύη. Η διεθνής αλληλεγγύη πρέπει να εκφράζεται και από τις δυο μεριές ισότιμα και όχι με μόνιμες υποχωρήσεις από τη μια μεριά και μάλιστα με υποχωρήσεις που υπαγορεύονται από τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό. Σ αυτόν τον αγώνα πρέπει να πρωτοστατούν οι εργαζόμενοι, γιατί αυτοί έχουν να χάσουν.

Τα εθνικά θέματα, με τη διάσταση που τους έδωσα, επικαθορίζουν τα κοινωνικά. Όταν δεν υπάρχεις σαν έθνος ή σε έχουν ακρωτηριάσει, δεν μπορείς να αποδώσεις και να αγωνίζεσαι αποτελεσματικά σε κανέναν Τομέα και φυσικά ούτε στα κοινωνικά, γιατί ή δεν Θα υπάρχεις πια ή δεν Θα είσαι λόγω ακρωτηριασμού σε θέση να δράσεις και αντιδράσεις. Αν επικρατήσει π.χ. διεθνώς και εμείς αποδεχτούμε το όνομα των Σκοπίων ως Μακεδονία, (που η αστική τάξη της πατρίδας μας αρχίζει να το αποδέχεται), τότε πρέπει να ξεχάσουμε αύριο μεθαύριο την ελληνική Μακεδονία και πρέπει να ξεχάσουμε ότι μπορεί να υπάρξει Ελλάδα χωρίς Μακεδονία. Το γεγονός αυτό δεν αποτελεί φαντασίωση. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι όλα αυτά αποτελούν ύπουλες μεθοδεύσεις της Νέας Τάξης. Τώρα δεν είναι ευνοϊκές οι συνθήκες για να επιβάλουν στην Ελλάδα πάλι δικτατορία. Ενεργούν με τον τρόπο που ενεργούν για να μας μεταβάλουν σε ραγιάδες κι έτσι να μας ελέγχουν. Τότε Θα πρέπει να αναλογιστούμε αν η ελληνική εργατική τάξη Θα υπάρξει ώστε να αναπτύξει τον διεθνισμό της. Αυτή είναι η πραγματικότητα, όσο κι αν η Αριστερά δεν θέλει να το βλέπει εξαιτίας κάποιας ασυγχώρητης ιδεολογικής σύγχυσης, όπως προσωπικά υποθέτω. Το μέλλον σου λοιπόν θα τα καθορίζουν άλλοι. Και αυτοί σι άλλοι δεν θα είναι ούτε καν οι εργάτες των άλλων χωρών. Υπάρχει λοιπόν ο κίνδυνος να υπηρετούμε με τον λάθος διεθνισμό μας και τη λάθος αλληλεγγύη μας αντικειμενικά και χωρίς φυσικά την πρόθεσή μας τα γεωστρατηγικά συμφέροντα της Αμερικής. Στην πραγματικότητα κάνουμε το αντίθετο απ ό,τι Θεωρητικά υπαγορεύει η ιδεολογία μας. Συστατικό στοιχείο του εργατικού Κι νήματος κατά συνέπεια πρέπει να είναι ο πατριωτισμός. Διεθνισμός δεν νοείται χωρίς σεβασμό του ενός λαού απέναντι στον άλλο. Όταν σέβεσαι τον εαυτό σου, σέβεσαι και τους άλλους, και το αντίθετο. Πατριωτισμός σημαίνει ότι θέλεις να διατηρήσεις τη φυσιογνωμία σου, την ταυτότητα και την ανεξαρτησία σου, βασικά την ύπαρξή σου σον διαφορετικότητα, για να μπορείς να σέβεσαι και να αγωνίζεσαι γιο την ανεξαρτησία, τη φυσιογνωμία και τη διαφορετικότητα των άλλων λαών και συνεπώς για την Κατάργηση όλων των εμποδίων που θέτουν οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις για την αλληλεγγύη ανάμεσα στους λαούς. Μήπως αμφιβάλλει κανείς π.χ. ότι το να αγωνίζεσαι ενάντια στην κατοχή της Βορείου Κύπρου από τα στρατεύματα εισβολής και κατοχής δεν εξυπηρετεί τους Τουρκοκυπρίους; Η απάντηση: Σαφώς και τους εξυπηρετεί και διευκολύνει τη διαδικασία για συνεννόηση ανάμεσα στις δύο κοινότητες για μια δίκαιη λύση του κυπριακού προβλήματος. Από την άλλη, πώς μπορεί να είμαστε ενάντια στους Αμερικανούς στο Αφγανιστάν, στο Ιράκ, στην Παλαιστίνη, στη Γη του Πυρός, αν δεν τους αντιμετωπίζουμε στην πόρτα μας, στη γειτονιά μας, στο σπίτι μας; Ή το πρόβλημα της Κύπρου, του Αιγαίου, της Μακεδονίας, της Ηπείρου είναι ανύπαρκτο ή αφορά τις ενδοϊμπεριαλιστικές διενέξεις και συνεπώς δεν μας αφορά, δεν αφορά την εργατική τάξη;

Χρειάζεται λοιπόν μια νέα και γενναία αντιμετώπιση της έννοιας του διεθνισμού. Η άποψή μου είναι ότι η Αριστερά πράττει τεράστια και τραγικό λάθος να αγνοεί τα εθνικά Θέματα και να απεμπολεί τον πατριωτισμό, ταυτίζοντάς τον με τον εθνικισμό και σοβινισμό. Και αν θεωρήσουμε ότι και ο Μαρξ και ο Λένιν ήταν αυτής της άποψης, που είμαι βέβαιος ότι στις παρούσες συνθήκες θα την αναθεωρούσαν, Θα έλεγα απερίφραστα ότι και ο Μαρξ και ο Λένιν έκαναν τραγικό λάθος. Κατά το γνωστό: Οι μεγάλοι άνδρες κάνουν τα μεγάλα λάθη. Είναι ένας από τους λόγους, κοντά σε πάρα πολλούς άλλους, ιδεολογικούς, πολιτικούς και οργανωτικούς, γιατί η Αριστερά παραμένει στα μάτια του λαού αναξιόπιστη, αφερέγγυα, αναποτελεσματική και συνεπώς στο περιθώριο. Εκτός βέβαια αν πιστεύουμε ότι ο ελληνικός λαός, οι έλληνες εργαζόμενοι, είναι εθνικιστές και σοβινιστές.

Ο Νίκος Πουλαντζάς είχε πει κάποτε: "Ο σοσιαλισμός ή θα είναι δημοκρατικός ή δεν θα υπάρξει." Κατ' αναλογία είμαι κι εγώ βαθιά πεπεισμένος ότι η Αριστερά ή θα είναι πατριωτική ή δεν θα υπάρξει.

(Πηγή: Περιοδικό "Αντί", 2/6/2006)