patari.org

[ΜΝΗΜΗ]

Εξήντα έξι χρόνια από την σφαγή στο Κομμένο Άρτας από τους Ναζί



Εξήντα έξι χρόνια συμπληρώθηκαν από το ολοκαύτωμα στο Κομμένο Άρτας από τους Ναζί. Ήταν 16 Αυγούστου του 1943 όταν ο διοικητής του 12ου Λόχου Υπολοχαγός Ρέζερ έδωσε τη διαταγή «Θα μπούμε στο χωριό και δεν θ´ αφήσουμε τίποτε όρθιο». Οι μαρτυρίες των κατοίκων που επέζησαν προκαλούν φρίκη.

Το απόγευμα της 15ης Αυγούστου 1943, ο 12ος Λόχος του 98ου Συντάγματος 1ου Ορεινού Τμήματος, που είχε στρατοπεδεύσει σε μια κοιλάδα στα βόρεια ακριβώς της Άρτας, κάπου κοντά στη Φιλιππιάδα, κλήθηκε να βγει από τις σκηνές του. Ο διοικητής του Συντάγματος, Συνταγματάρχης Γιόζεφ Ζάλμινγκερ, έβγαλε έναν κοφτό ολιγόλογο, τυπικό λόγο «Γερμανοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί. Είναι καιρός για σκληρά μέτρα εναντίον των ανταρτών. Αύριο το πρωί θα ξεκληρίσουμε ένα λημέρι τους».



O Συνταγματάρχης Γιόζεφ Ζάλμινγκερ, ήταν ένας νεαρός διοικητής φορτωμένος με παράσημα, αυτοδημιούργητος άντρας που του άρεσε να παινεύεται ότι έχει μετατρέψει το 98ο σε Σύνταγμα για τον Χίτλερ.

Καθώς περάσανε τα μεσάνυχτα στο Κομμένο, οι περισσότεροι κάτοικοί του άρχισαν σιγά σιγά να πηγαίνουν στα σπίτια τους για ύπνο, κουρασμένοι από τις προετοιμασίες του πανηγυριού, από το γλέντι και το πιοτό, χωρίς να υποψιαστούνε τίποτα για το τι επρόκειτο να συμβεί.

Την ίδια ώρα περίπου, μια φάλαγγα από 22 αυτοκίνητα και ένα στρατιωτικό τζιπ, ξεκίνησε από την κοιλάδα κοντά στην Φιλιππιάδα μεταφέροντας τους περισσότερους άντρες του 12ου Λόχου, γύρω στους 100 στρατιώτες. Στις 5.00 το πρωί σταμάτησαν έξω από το χωριό. Ο 25χρονος Διοικητής του 12ου Λόχου Υπολοχαγός Ρέζερ, πρώην στέλεχος της νεολαίας του Χίτλερ, τους συγκέντρωσε και έδωσε τις διαταγές του.

"Θα μπούμε στο χωριό και δεν θ´ αφήσουμε τίποτε όρθιο" είπε. Χρησιμοποιώντας το πέτρινο καμπαναριό της εκκλησιάς (χτίσμα του 1855) για παρατηρητήριο, χωρίστηκαν σε εκτελεστικά αποσπάσματα, παίρνοντας και τις τελικές οδηγίες της επέμβασης.
Xαράματα 16ης Αυγούστου ακούστηκαν οι πρώτες εκρήξεις όλμων που είχαν τοποθετηθεί σε τρία επίκαιρα σημεία του χωριού.

Αμέσως αρχίσανε οι πυροβολισμοί και η διασταύρωση των πυρών, ενώ τα πυροβόλα και τα οπλοπολυβόλα δε σταμάτησαν ούτε στιγμή, δίνοντας την εντύπωση κάποιας σκληρής μάχης. Καθώς εισέβαλαν στα σπίτια, ολόκληρες οικογένειες αιφνιδιάστηκαν στον ύπνο και μη μπορώντας να αντιδράσουν, έπεφταν νεκρές από τις σφαίρες των όπλων και τα βλήματα των χειροβομβίδων.



Γέροι άνθρωποι, ανάπηροι, ακόμη και τυφλοί, σκοτωθήκανε επιτόπου. Κορίτσια με την απειλή των όπλων βιάστηκαν κατ' εξακολούθηση από τους γερμανούς στρατιώτες, οι οποίοι, αφού ικανοποίησαν τα κτηνώδη ένστικτά τους, έκοβαν τους μαστούς και τις έσφαζαν σα ζώα. Έβρεχαν βαμβάκι με βενζίνη, το τοποθετούσαν στα στόματα των βρεφών που κοιμόντουσαν ακόμη στην κούνια τους και το άναβαν.

Μια γυναίκα έγκυος, αφού της ανοίξανε την κοιλιά, βγάλανε από εκεί το έμβρυο που σε λίγες μέρες θα έφερνε στον κόσμο και το εναποθέσανε στα χέρια της. Έτσι βρέθηκε η γυναίκα. Νεκρή με ανοιγμένα σπλάχνα και το αγέννητο παραμορφωμένο νεκρό, στα χέρια της.

Άλλα από τα παιδιά τα εκτελούσαν στον κρόταφο με μια σφαίρα περιστρόφου, ενώ άλλα τα κάρφωναν με τις ξιφολόγχες τους παρ' όλη την αθωότητα και τα κλάματα τους.

Στο σπίτι του Θόδωρου Μάλλιου γινόταν ο γάμος τη κόρης του Αλεξάνδρας με το Θεοχάρη Καρίνο από τον Παχυκάλαμο, χωριό κοντά στο Κομμένο. Χάθηκαν όλοι. Τους έκαψαν και τους σκότωσαν. Τριάντα με τριάντα πέντε άτομα. Από τα 12 μέλη της οικογένειας του οικοδεσπότη Θόδωρου Μάλλιου σώθηκαν εκείνο το πρωινό μόνο δύο, ο Αλέξανδρος και η Μαρία, που είχαν φύγει μόλις πριν λίγα λεπτά για να φροντίσουν στο χωράφι τα ζώα.

Όσοι πρόλαβαν και πετάχτηκαν έξω απ' τα σπίτια τους, έτρεχαν να σωθούν στα χωράφια ή να κρυφτούν χωμένοι στα βαθιά χαντάκια. Μόνη σωτηρία απέμεινε για πολλούς το ποτάμι. Πλήθος κόσμου έτρεχε κατά εκεί. Άλλοι ρίχνονταν στα νερά του για να περάσουν απέναντι και να σωθούν. Άλλοι κρέμονταν απ' τις βάρκες και πάλευαν να γλιτώσουν απ' τον εφιάλτη. Κι εκεί πνίγηκαν σχεδόν όλοι όσοι μπήκαν στη βάρκα του Σπύρου Βλαχοπάνου, σχεδόν είκοσι άτομα.



Από αυτό που συμπεραίνεται, από τα λεγόμενα επιζώντων αυτοπτών μαρτύρων για ορισμένα περιστατικά, είναι ότι οι φονιάδες μεθούσαν με ναρκωτικές ουσίες για να είναι γρήγοροι στις αποφάσεις τους και όσο πιο αποτελεσματικοί στα πρωτόγονα ένστικτά τους. Στην εκκλησιά της Παναγιάς του χωριού, αφού αφόδευσαν στην πύλη του ιερού βήματος, πέταξαν στο πάτωμα του ναού τις εικόνες του τέμπλου και τα ιερά σκεύη.

Ο παπας της εκκλησίας πιάστηκε από τους Γερμανούς και αφού τον βασάνισαν άγρια, τον σύρανε αιμόφυρτο στον προπυλώνα της εκκλησίας και τον εκτέλεσαν με μια σφαίρα στο μέτωπο. Αυτός ήταν και ο πρώτος της σφαγής του Κομμένου μαζί με το Ευαγγέλιο που βρέθηκε διάτρητο από σφαίρα σε μια γωνία, με ποτισμένες τις σελίδες του από το αίμα αυτού του τίμιου κληρικού.

Ο άλλος ιερέας του χωριού, που εφημέρευε στο ναό των Αγίων Ταξιαρχών στον Λουτρότοπο και που είχε έρθει στους συγγενείς του για το πανηγύρι, βρέθηκε κατακρεουργημένος και αιμόφυρτος και με βγαλμένα τα μάτια. Με μια ειδική σκόνη που έριχναν στο πάτωμα και με μια πιστολιά έκαψαν τα περισσότερα σπίτια του χωριού, αφού πρώτα έπαιρναν ότι πολύτιμο υπήρχε μέσα.

Το θέαμα στο Κομμένο μετά την σφαγή ήταν φρικιαστικό. Παντού πτώματα απανθρακωμένα, ενώ η ατμόσφαιρα είχε τη μυρωδιά από καμένες σάρκες. Ανθρώπινα μέλη ήταν διασκορπισμένα από δω και από εκεί, ενώ τα σκυλιά είχαν αρχίσει να τρώνε κομμάτια κρέας από διάφορα σώματα.

Γύρω στο απόγευμα της 16ης Αυγούστου ο Δημήτρης Αποστόλου, ένας νεαρός Κομμενιώτης, γύρναγε στο χωριό του και στο σπίτι του. Τα Γερμανικά στρατεύματα είχαν φύγει, μετά από 7 ώρες που κράτησε η επιδρομή. Στα απανθρακωμένα απομεινάρια των σπιτιών, δοκάρια καίγονταν ακόμη. Η κοιλιά μιας γυναίκας είχε σχισθεί και ένα κοτόπουλο είχε αρχίσει να σέρνει τα εντόσθια της κατά μήκος του δρόμου. Λίγο μετά που είδε αυτό, ο Αποστόλου λιποθύμησε.

Ένα δεκάχρονο αγόρι τότε, ο Αλέξανδρος Μάλιος, που έχασε όλη την οικογένεια του, θυμάται "Σα φτάσαμε κοντά στο σπίτι, ακόμα κάπνιζε. Απ' έξω δεν μπορούσαμε να περάσουμε απ' τους σκοτωμένους. Δεν είχες που να πατήσεις. Δρασκελίσαμε πάνω απ' τα πτώματα κι αντίκρισα τον πατέρα μου μ' ένα μικρό παιδί μέσα στα αίματα. Οι άλλοι μέσα ήταν όλοι καμένοι. Έσκυψα, τον αγκάλιασα και λιποθύμησα. Τα είχαμε χαμένα και ζούσαμε σ' ένα εφιαλτικό όνειρο, έτσι που δεν είχαμε τη δύναμη να κλάψουμε". Συνολικά 317 άνθρωποι ήταν τα θύματα του Κομμένου εκείνη τη μέρα σ' αυτή τη σφαγή. Ίσως της πιο φριχτής που διαπράχθηκε στην Ελλάδα την περίοδο της Κατοχής.



Εξαιτίας του μεγάλου αριθμού των πτωμάτων, οι Κομμενιώτες τα έθαβαν επιφανειακά με λίγο χώμα, στις αυλές και στους κήπους των σπιτιών.

Στην πλατεία του χωριού, τον Αύγουστο του 1946 οι κάτοικοι χτίσανε ένα καλλιμάρμαρο μνημείο που αναγράφονται τα ονόματα των 317 πατέρων και τέκνων και αδελφών.

Το Κομμένο το εκτέλεσαν εν ψυχρώ οι Ναζί και το παρέδωσαν στις φλόγες χωρίς έλεος. Η τραγική σελίδα του Κομμένου μένει ζωντανή και καίει άσβηστη φλόγα στη μνήμη των 100 περίπου κατοίκων του που έζησαν τη φρίκη και βρίσκονται ακόμη στη ζωή.

Πηγή: kourdistoportocali http://kourdistoportocali.blogspot.com/2009/08/blog-post_1373.html

[απελατης]

Επειδή η μνήμη δεν μπορεί να είναι επιλεκτική, καλό θα ήταν ν’ αναφερθεί και ο ρόλος των λεγόμενων Τσάμηδων στη Θεσπρωτία, κατά την φασιστική Κατοχή. Αλλά αυτό είναι θέμα ταμπού για το άλτερ έγκο του Τριανταφυλλόπουλου.
Οι Τσάμηδες, λοιπόν, θεωρώντας τους εαυτούς τους Τούρκους, ετοιμάζονταν να εγκαταλείψουν την περιοχή, στα πλαίσια της «υποχρεωτικής ανταλλαγής» πληθυσμών που προέβλεπε η συνθήκη της Λωζάννης(1923). Επειδή όμως εκτιμάτο ότι ήταν εξισλαμισμένοι χριστιανοί, η ελληνική κυβέρνηση (1926, δικτατορία Πάγκαλου) μετά από Ιταλική παρέμβαση (έβλεπε μακρά ο Μπενίτο) υποχώρησε και τους άφησε να μείνουν όπου ζούσαν.
Τους Τσάμηδες θυμήθηκε ξανά ο μεγαλόψυχος ιδρυτής του ιταλικού φασισμού, στο αλαζονικό τελεσίγραφο του Τσιάνο, (28-10-1940) όπου αναφέρονταν σε «τρομοκρατική πολιτική» της ελληνικής κυβέρνησης (δικτατορία Μεταξά) «έναντι του πληθυσμού της Τσαμουριάς», ενέργεια που προκαλεί σήμερα απρεπείς συνειρμούς, θυμίζοντας την ανάλογη συμπεριφορά του Αμερικάνου πρέσβη στα Τίρανα.
Απ’ την στιγμή που Ιταλοί και Γερμανοί, μαζί με τους Βούλγαρους, επέβαλαν τριπλή Κατοχή στην Ελλάδα, η εγκάθετη του Μουσολίνι κυβέρνηση της Αλβανίας, περιέλαβε στο πρόγραμμα της την «απελευθέρωση» της Τσαμουριάς (Θεσπρωτίας), όπου ζούσαν περίπου 20.000 «Τσάμηδες». Να σημειωθεί ότι ο ίδιος στόχος υπήρχε και στις διακηρυγμένες γεωστρατηγικές επιδιώξεις του Άξονα.
Αυτή η πρόθεση από την Αλβανική πλευρά βρήκε ανταπόκριση στους Τσάμηδες της Θεσπρωτίας, οι οποίοι σε συνεργασία με τον ιταλικό στρατό κατοχής και αργότερα με τον γερμανικό, ξεκίνησαν απηνή διωγμό σε βάρος των Ελλήνων της περιοχής, με δολοφονίες, λεηλασίες, εμπρησμούς. Συγκρότησαν «Κυβέρνηση των Τσάμηδων» με πρόεδρο τον Μ. Ντίνο και οργάνωσαν χωριστή νεολαία των Τσάμηδων τη «Μιλίτσια». Όταν κατέρρευσε το καθεστώς Μουσολίνι (1943) και έχασαν την ιταλική προστασία οργάνωσαν εθνικιστικές ομάδες, τις «Μπαλί Κομπετάρι», που συνεργάζονταν με τους Γερανούς εναντίον των Ελλήνων. Φυσικά οι Τσάμηδες δεν έμειναν ατιμώρητοι απ’ την ένοπλη ελληνική Αντίσταση, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.

[Επισκέπτης]

Τους τσάμηδες τους έδιωξε ο συνεργάτης των ΝΑΖΙ,ΕΔΕΣ με τον χοντρομπαλά Ζέρβα

[απελάτης]

Τους κυνήγησε όχι ο ΕΔΕΣ, ούτε κυρίως ο ΕΔΕΣ, αλλά και ο ΕΔΕΣ. Κυρίως όμως το ρωμαλέο αντιστασιακό κίνημα που γέννησε αυθόρμητα η ελληνική κοινωνία, το οποίο εντάχτηκε στις καλύτερα οργανωμένες δομές του ΕΛΑΣ. Μάλιστα η συγκεκριμένη τοπική ανάγκη επιτάχυνε την ανάπτυξη ένοπλων ελληνικών τμημάτων. Το καλοκαίρι του 1941 η πρώτη ελληνική ένοπλη δύναμη με επικεφαλής τον Σπύρο Ιωάννου άρχισε αγώνα κατά των Τσάμηδων. Σύντομα ενισχύθηκε από μια δεύτερη ομάδα υπό τον Β. Μπαλούμη. Οι δύο ομάδες ενώθηκαν και το φλεβάρη του 1942 συγκρούστηκαν με τους Ιταλούς στα υψώματα Κριεζή και τους προκάλεσαν σοβαρές απώλειες. Αργότερα (6-11-42) κατάφεραν να σκοτώσουν τον Γ. Σαντίκ, που ήταν επικεφαλής των ένοπλων Τσάμηδων. Μια τρίτη ομάδα εμφανίστηκε το 1943, υπό τον Σπύρο Κόκορη, δάσκαλο έφεδρο αξιωματικό.

Ο ΕΔΕΣ του Ζέρβα, όπως και το Σύνταγμα 5/42 του Δ. Ψαρού, δημιουργήθηκαν σε αντιπερισπασμό του ΕΛΑΣ, για να μπουν εμπόδιο στην κατάληψη της εξουσίας απ’ το ΚΚΕ, που ωστόσο δεν είχε τέτοιο στόχο αφού οι συμφωνίες Ρούζβελτ - Τσόρτσιλ - Στάλιν παραχωρούσαν την Ελλάδα στη σφαίρα της Δυτικής επιρροής. Οι συγκρούσεις αυτών των δύο δεξιών αντιστασιακών οργανώσεων με τον ΕΛΑΣ δεν έλειψαν στα χρόνια της Κατοχής. Οι κατοχικές δυνάμεις έκαναν πάντα πλάτες στον Ζέρβα ή και πλαγιοκοπούσαν τον ΕΛΑΣ. Αλλά και οι Εγγλέζοι υποστήριζαν τον Ζέρβα εναντίον του ΕΛΑΣ. Αυτό δεν τους εμπόδισε να οργανώσουν τριμερή συνεργασία ΕΔΕΣ - ΕΛΑΣ - Άγγλων σαμποτέρ, για την ανατίναξη της Γέφυρας του Γοργοποτάμου.

Με ποιον τελικά συνεργαζόταν ο ΕΔΕΣ; Με τον ΕΛΑΣ, τους Εγγλέζους ή τους Ναζί; Και τι συνεργάτης των Ναζί είναι ο Ζέρβας όταν συμμετέχει με δικό του ένοπλο τμήμα στην επιχείρηση του Γοργοποτάμου, που έκοψε τις γραμμές ανεφοδιασμού των Γερμανών; Τα πράγματα είναι λίγο πιο σύνθετα κύριε «επισκέπτη» απ’ ότι φαντάζεσαι. Γι’ αυτό και οι χαρακτηρισμοί που χρησιμοποιείς, εσύ και μερικοί άλλοι, δεν έχουν καμιά αντικειμενικότητα. Είναι μόνο βρισιές.

«Αλλά και ο ΕΔΕΣ συγκρούστηκε με τους Τσάμηδες. Ο Nigel Clive, άγγλος αξιωματικός-σύνδεσμος του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής το 1943-44 με την περιοχή δράσης του ΕΔΕΣ, επιφορτισμένος ειδικά με τη συλλογή πληροφοριών για τις κινήσεις των Γερμανών στην ´Ηπειρο, γράφει . Στη διάρκεια μιας επιχείρησης κοντά στη Μενίνα (Ιούνιος ‘44) ο Ζέρβας άρχισε αντίποινα σε βάρος ορισμένων τουρκαλβανικών (τσάμικων) χωριών, που οι κάτοικοί τους είχαν συνεργαστεί με τους Ιταλούς και ύστερα συνέχιζαν τη συνεργασία με τους Γερμανούς. Ο ηγέτης τους Νουρί Ντίνο Μπέη, που κατοικούσε στα Γιάννενα, ήταν ένας από τους στενότερους συνεργάτες των γερμανικών υπηρεσιών πληροφοριών …(Αυτή ήταν η βασική κατηγορία).
Την ενοχλητική αυτή συμμαχία των Τσάμηδων με τους κατακτητές Ιταλούς-Γερμανούς την ένιωσαν και οι βρετανοί «σύνδεσμοι» που βρίσκονταν τότε στις γραμμές του ΕΛΑΣ. Ο N. G. L. Hammond στο βιβλίο του: Δυτική Μακεδονία: Αντίσταση και Συμμαχική Στρατιωτική Αποστολή 1943-44 , σελ 187-88, γράφει: «Ο ΕΔΕΣ και ο ΕΛΑΣ είχαν να αντιμετωπίσουν εξοπλισμένους χωρικούς, οι οποίοι στην ´Ηπειρο ήταν αλβανόφωνοι μωαμεθανοί που… τους είχαν εξοπλίσει οι Ιταλοί, για να τους βοηθούν. Ο ΕΔΕΣ ήταν τόσο ασφυκτικά περιορισμένος…ώστε επέλεξε να ξεκαθαρίσει το έδαφος από αυτή την αντιδραστική εστία». Και σε σημείωση (84, στη σελ. 324) προσθέτει: «Στην Τσαμουριά απείλησαν τις επικοινωνίες μας με την Ιταλία από την οποία έρχονταν δια θαλάσσης ΤΥΚ, ΕΟ και εφόδια στην πλησίον ακτή της Ηπείρου». Περισσότερο αντικειμενική, τεκμηριωμένη φαίνεται η αφήγηση της τελικής φάσης σε δυο σχετικά πρόσφατες μελέτες για τους Τσάμηδες. Οι συγγραφείς αυτών των μελετών δίνουν πολύ περισσότερες λεπτομέρειες για την αντιδικία που εκδηλώθηκε στην περιοχή των Τσάμηδων και για τα αίτιά της από τα 1922 και εντονότερα κατά τη διάρκεια της ιταλογερμανικής Κατοχής, (1941-44), όταν ήταν έκδηλη η διάθεση συνεργασίας της μειονότητας με τους κατακτητές και πολύ πιο έκδηλη η πρόθεση των κατακτητών να εξωθήσουν τη μειονότητα σε συνεργασία μαζί τους για εξυπηρέτησή τους. Στην τελική όμως φάση η πλευρά του ΕΔΕΣ (έχοντας σχετική διαταγή και από το συμμαχικό στρατηγείο, τους Βρετανούς) πρωτοστάτησε στη βίαιη λύση του όλου θέματος, ενώ ο «ΕΛΑΣ προσπάθησε να συνδράμει με την επιμελητεία του τους εξαθλιωμένους πλέον Τσάμηδες» .

Θλιβερός Επίλογος

Όταν οι Ιταλοί κατέρρευσαν (1943) και οι Γερμανοί αποχώρησαν (1944), οι Τσάμηδες ανησύχησαν, πολύ λογικά, για την τιμωρία που θα επέσυρε όλη η κατοχική δράση τους, ιδιαίτερα μέσα σε κλίμα γενικευμένης αυτοδικίας, που επικρατούσε τότε, όπως συμβαίνει σε τέτοιες μεταβατικές καταστάσεις . Την άνοιξη του 1945 άρχισε και η διαδικασία υποβολής μηνύσεων από Έλληνες ιδιώτες, αλλά και από τις κρατικές υπηρεσίες εναντίον συγκεκριμένων προσώπων (Τσάμηδων) για συγκεκριμένες αδικοπραξίες κατά προσώπων (Ελλήνων) και για συνεργασία με τον εχθρό (δηλαδή τους Ιταλούς και Γερμανούς κατακτητές). Το Ειδικό Δικαστήριο Δοσιλόγων Ιωαννίνων καταδίκασε (με την απόφασή του αριθμ.344/23.5.1945) 1930 Τσάμηδες ερήμην …Είχαν φύγει για να αποφύγουν τη Δικαιοσύνη. Αυτοπροαίρετα κακούργησαν και έγιναν φυγόδικοι για να αποφύγουν τη βέβαιη τιμωρία.
Αναμφίβολα, η καταδίκη ανθρώπων ερήμην μπορεί να αφήνει περιθώρια πλάνης, αφού δεν ακούστηκε απολογία. Αλλά ήταν δική τους η επιλογή, η φυγή, η απουσία από το δικαστήριο, η μη απολογία. Οι ίδιοι καταδίκασαν εαυτούς σε «αειφυγία» (=παντοτινή φυγή). Η τωρινή συνηγορία ενός πρεσβευτή νεοφερμένου στα Τίρανα (1992) υποδηλώνει μάλλον διπλωματική προσπάθεια εκείνου να εδραιώσει τη θέση του και ίσως να προσφέρει «συμβουλές» που υποδαυλίζουν τοπικές διενέξεις και κάνουν αναγκαία την παρουσία μακρινού «προστάτη». Η συμπεριφορά του αποκαλύπτει άκομψη επέμβαση στα εσωτερικά της χώρας μας και περιφρόνηση στοιχειώδους σεβασμού προς τη δικαιοσύνη. Μου θυμίζει το βιβλίο του W. Fullbright, The Arrogance of Power , που ο συγγραφέας του με αυτό θέλησε να διδάξει στους συμπατριώτες του ότι η παραβίαση των αρχών δικαίου στο εξωτερικό επιστρέφει αργά ή γρήγορα ως τιμωρία στο εσωτερικό μιας χώρας, κάθε αλαζονικής χώρας. Τα γεγονότα του Los Angeles (σφαγές και λεηλασίες) την άνοιξη του 1992 ίσως αποτελούν προειδοποίηση για τους Αμερικανούς να φροντίσουν για τη δικαιοσύνη στη δική τους κοινωνία, αντί να υποδαυλίζουν διενέξεις σε ξένες χώρες. Έχουν καταντήσει (η ηγεσία τους) εχθροί της ειρήνης του κόσμου... Από το 1992 ως σήμερα έχουν συμβεί πολλά από αμερικανική πλευρά, δυστυχώς. Πιο πρόσφατη είναι η «απελευθέρωση» του Ιράκ….»

__________________________
Απόσπασμα απ την μελέτη του Φ.Κ. ΒΩΡΟΥ «ΟΙ ΤΣΑΜΗΔΕΣ»