patari.org

[axis_of_resistance]

Το Ορμούζ και η Οριστική Ρήξη της Μονοπολικής Τάξης
Δεν αλλάζει μόνο μια κρίση. Αλλάζει ο κόσμος.

Η γεωπολιτική ιστορία δεν γράφεται από τις καθημερινές ειδήσεις. Γράφεται από εκείνες τις στιγμές όπου οι ίδιες οι δομές ισχύος παύουν να λειτουργούν όπως πριν. Το Στενό του Ορμούζ και η Συμφωνία της Μέκκας δεν αποτελούν δύο ανεξάρτητα γεγονότα. Αποτελούν εκδηλώσεις της ίδιας ιστορικής διαδικασίας: της αποσύνθεσης της μονοπολικής διεθνούς τάξης που οικοδομήθηκε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.

Για περισσότερο από τριάντα χρόνια η Ουάσιγκτον θεωρούσε δεδομένο ότι μπορούσε να καθορίζει τους κανόνες της παγκόσμιας πολιτικής, να εγγυάται την ασφάλεια των συμμάχων της, να ελέγχει τις ενεργειακές ροές και να επιβάλλει κυρώσεις χωρίς ουσιαστικό κόστος. Σήμερα αυτό το μοντέλο αμφισβητείται όχι μόνο από τους αντιπάλους της, αλλά και από κράτη που μέχρι χθες αποτελούσαν θεμέλια της ίδιας της αμερικανικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας.

Το Ορμούζ αποτελεί την πιο χαρακτηριστική έκφραση αυτής της μεταβολής.

Το τελεσίγραφο του Ιράν και το τέλος της αδιαμφισβήτητης αμερικανικής πρωτοβουλίας

Η δήλωση της νέας ιρανικής ηγεσίας ασφαλείας ότι το Στενό του Ορμούζ παραμένει κλειστό έως ότου ικανοποιηθούν οι όροι της Τεχεράνης δεν αποτελεί απλώς μία ακόμη σκληρή διαπραγματευτική θέση. Αποτελεί αμφισβήτηση της ίδιας της δυνατότητας των Ηνωμένων Πολιτειών να επιβάλλουν μονομερώς την ελευθερία ναυσιπλοΐας σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.

Η αμερικανική πυραυλική επίθεση εναντίον πλοίου που επιχείρησε να παραβιάσει τον αποκλεισμό δείχνει ότι η κρίση έχει ήδη περάσει από το επίπεδο της ρητορικής στο επίπεδο της πραγματικής στρατιωτικής αντιπαράθεσης.

Το ουσιαστικό ερώτημα όμως δεν είναι ποιος διαθέτει περισσότερους πυραύλους.

Το ερώτημα είναι ποιος καθορίζει πλέον τους κανόνες.

Για πρώτη φορά μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, μια περιφερειακή δύναμη δηλώνει ανοιχτά ότι δεν αναγνωρίζει την αμερικανική πρωτοκαθεδρία και δείχνει διατεθειμένη να υποστηρίξει αυτή τη θέση ακόμη και με υψηλό κόστος.

Η Συμφωνία της Μέκκας και η γέννηση μιας νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας

Λίγες ημέρες πριν από το ιρανικό τελεσίγραφο, Σαουδική Αραβία, Τουρκία και Πακιστάν υπέγραψαν συμφωνία αμοιβαίας άμυνας.

Πολλοί την αντιμετώπισαν ως ακόμη μία περιφερειακή συνεργασία.

Στην πραγματικότητα πρόκειται για κάτι πολύ βαθύτερο.

Για δεκαετίες η ασφάλεια του Κόλπου ήταν συνώνυμη της αμερικανικής παρουσίας. Η Συμφωνία της Μέκκας δείχνει ότι ακόμη και κράτη τα οποία υπήρξαν οι βασικοί πυλώνες του αμερικανικού συστήματος ασφαλείας αναζητούν πλέον εναλλακτικές δομές προστασίας.

Η Τουρκία προσφέρει στρατιωτική ισχύ.

Το Πακιστάν διαθέτει πυρηνική αποτροπή.

Η Σαουδική Αραβία διαθέτει τεράστιο οικονομικό κεφάλαιο.

Η σύνθεση αυτών των τριών στοιχείων δημιουργεί έναν νέο περιφερειακό πόλο, ανεξάρτητα από το αν οι επιμέρους επιδιώξεις των συμμετεχόντων ταυτίζονται πλήρως.

Η ουσία δεν βρίσκεται στην πλήρη συμφωνία τους.

Βρίσκεται στο γεγονός ότι δεν θεωρούν πλέον επαρκή τη μονομερή αμερικανική εγγύηση ασφαλείας.

Η στρατιωτική υποχώρηση δεν είναι μελλοντικό ενδεχόμενο. Είναι παρούσα πραγματικότητα.

Συχνά υποστηρίζεται ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διαθέτουν τη μεγαλύτερη στρατιωτική ισχύ στον κόσμο.

Αυτό είναι αληθές ως προς τα μέσα.

Δεν αρκεί όμως για να εξηγήσει την πραγματικότητα.

Οι αυτοκρατορίες δεν κρίνονται μόνο από το μέγεθος των οπλοστασίων τους.

Κρίνονται από την ικανότητά τους να διατηρούν την παρουσία τους, να προστατεύουν τους συμμάχους τους και να επιβάλλουν τη βούλησή τους χωρίς δυσανάλογο κόστος.

Η αμερικανική στρατιωτική αναδίπλωση έχει ήδη αρχίσει.

Το Αφγανιστάν αποτέλεσε το πρώτο μεγάλο σημείο καμπής.

Το Ιράκ ακολούθησε.

Η Συρία περιόρισε περαιτέρω την αμερικανική ελευθερία κινήσεων.

Σήμερα, η αναδιάταξη δυνάμεων και η αποχώρηση από κρίσιμες θέσεις στη Μέση Ανατολή δείχνουν ότι η Ουάσιγκτον δεν διαθέτει πλέον την επιχειρησιακή άνεση προηγούμενων δεκαετιών.

Δεν πρόκειται για κατάρρευση.

Πρόκειται όμως για στρατηγική υποχώρηση.

Και στην ιστορία των αυτοκρατοριών, η στρατηγική υποχώρηση αποτελεί πάντοτε προάγγελο βαθύτερων γεωπολιτικών μετασχηματισμών.

Το τέλος της μονοπολικής οικονομικής αρχιτεκτονικής

Η κρίση δεν είναι μόνο στρατιωτική.

Είναι και οικονομική.

Το πάγωμα των ρωσικών συναλλαγματικών αποθεμάτων το 2022 λειτούργησε ως σημείο καμπής για μεγάλο μέρος του μη δυτικού κόσμου.

Το μήνυμα ήταν σαφές.

Τα περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται εντός της δυτικής χρηματοπιστωτικής αρχιτεκτονικής μπορούν να μετατραπούν σε εργαλείο γεωπολιτικής πίεσης.

Από εκεί και πέρα, η διαφοροποίηση έγινε στρατηγική αναγκαιότητα.

Η ενίσχυση των αποθεμάτων χρυσού, οι συναλλαγές σε εθνικά νομίσματα, η διεύρυνση των BRICS και η αναζήτηση εναλλακτικών χρηματοπιστωτικών μηχανισμών δεν αποτελούν αποσπασματικές εξελίξεις.

Αποτελούν διαφορετικές όψεις της ίδιας διαδικασίας: της σταδιακής αποδυνάμωσης της οικονομικής μονοκρατορίας της Δύσης.

Η πολυπολικότητα ως ιστορική πραγματικότητα

Η πολυπολικότητα δεν είναι σύνθημα.

Δεν είναι ιδεολογική επιθυμία.

Είναι η φυσική συνέπεια της ανακατανομής της ισχύος.

Για πρώτη φορά μετά το 1991, μεγάλοι πολιτισμικοί και γεωπολιτικοί χώροι αποκτούν τη δυνατότητα να οργανώνουν τις δικές τους στρατηγικές χωρίς να ζητούν την έγκριση ενός μοναδικού παγκόσμιου κέντρου.

Αυτό ακριβώς σηματοδοτούν το Ορμούζ, η Συμφωνία της Μέκκας, η ενίσχυση των BRICS και οι νέες οικονομικές και στρατιωτικές συνεργασίες στην Ευρασία.

Δεν πρόκειται για μεμονωμένα επεισόδια.

Πρόκειται για διαφορετικές εκφράσεις της ίδιας ιστορικής μετάβασης.

Συμπέρασμα

Η ουσία των εξελίξεων δεν βρίσκεται στο αν οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διαθέτουν το ισχυρότερο ναυτικό ή τη μεγαλύτερη αεροπορία.

Η ουσία βρίσκεται στο ότι η ισχύς αυτή δεν αρκεί πλέον για να διατηρήσει αδιαμφισβήτητη πολιτική και γεωπολιτική κυριαρχία.

Όταν παραδοσιακοί σύμμαχοι συγκροτούν νέες αρχιτεκτονικές ασφαλείας, όταν περιφερειακές δυνάμεις αμφισβητούν ανοικτά την αμερικανική πρωτοβουλία, όταν η οικονομική εξάρτηση από το δυτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα παύει να θεωρείται ασφαλής και όταν νέα κέντρα ισχύος αποκτούν στρατηγική αυτονομία, τότε δεν βρισκόμαστε μπροστά σε μία ακόμη περιφερειακή κρίση.

Βρισκόμαστε μπροστά στη μετάβαση από μια εποχή όπου ένας πόλος διεκδικούσε την καθολική ηγεμονία, σε μια εποχή όπου πολλαπλοί πολιτισμοί και γεωπολιτικοί χώροι επανεμφανίζονται ως αυτόνομα ιστορικά υποκείμενα.

Η πραγματική σύγκρουση της εποχής μας δεν αφορά απλώς τον έλεγχο ενός θαλάσσιου περάσματος ή την έκβαση μιας περιφερειακής κρίσης. Αφορά το αν ο 21ος αιώνας θα συνεχίσει να οργανώνεται γύρω από μια μονοπολική αντίληψη της διεθνούς τάξης ή αν θα αναδυθεί ένα πολυπολικό σύστημα, όπου διαφορετικά κράτη και πολιτισμοί θα διεκδικούν το δικαίωμα να καθορίζουν οι ίδιοι το ιστορικό τους πεπρωμένο.