patari.org

[axis_of_resistance]

Η Μέση Ανατολή μετά την Αμερικανική Ηγεμονία
Το Ορμούζ, η Συμφωνία της Μέκκας και η Γέννηση μιας Νέας Ευρασιατικής Τάξης

«Οι ισχυροί πράττουν ό,τι τους επιτρέπει η δύναμή τους και οι αδύναμοι υποχωρούν όσο τους επιβάλλει η αδυναμία τους.»

Η θουκυδίδεια αυτή διαπίστωση υπήρξε το θεμέλιο κάθε μεγάλης γεωπολιτικής θεωρίας. Δεν μιλά για ηθική ούτε για ιδεολογίες. Μιλά για ισχύ. Και όταν αλλάζει η ισχύς, αλλάζει και η ιστορία.

Αυτό ακριβώς παρακολουθούμε σήμερα στη Δυτική Ασία.

Για δεκαετίες, ολόκληρη η αρχιτεκτονική ασφαλείας του Κόλπου στηριζόταν σε μία παραδοχή: ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούσαν τον αδιαμφισβήτητο εγγυητή της περιφερειακής τάξης. Το πετροδολάριο, οι αμερικανικές βάσεις, ο 5ος Στόλος και η δυνατότητα στρατιωτικής επέμβασης συνέθεταν ένα σύστημα μέσα στο οποίο κανένα κράτος δεν μπορούσε να κινηθεί ανεξάρτητα.

Σήμερα αυτή η παραδοχή καταρρέει.

Η Συμφωνία της Μέκκας μεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν δεν αποτελεί μια ακόμη περιφερειακή στρατιωτική συμφωνία. Αποτελεί την πρώτη σοβαρή απόπειρα δημιουργίας μιας αυτόνομης περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφαλείας έξω από την άμεση αμερικανική εποπτεία.

Η σημασία της δεν βρίσκεται μόνο στη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας.

Βρίσκεται στο γεγονός ότι για πρώτη φορά μετά από μισό αιώνα, η ίδια η Σαουδική Αραβία αναζητά εγγυήσεις ασφαλείας πέρα από την Ουάσιγκτον.

Αυτό από μόνο του συνιστά ιστορικό γεγονός.

Το Ορμούζ ως δοκιμασία της ηγεμονίας

Λίγες ημέρες μετά τη συμφωνία, ο νέος επικεφαλής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, δήλωσε ότι το Στενό του Ορμούζ παραμένει κλειστό έως ότου ικανοποιηθούν οι ιρανικοί όροι.

Η δήλωση αυτή δεν ήταν απλή ρητορική.

Ώρες αργότερα, αμερικανικές δυνάμεις εκτόξευσαν πυραύλους Hellfire εναντίον εμπορικού πλοίου που επιχείρησε να παραβιάσει τον αποκλεισμό.

Το γεγονός αυτό αποκαλύπτει μια νέα πραγματικότητα.

Εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν πράγματι πλήρη έλεγχο του Ορμούζ, δεν θα υπήρχε αποκλεισμός προς επιβολή ούτε ανάγκη στρατιωτικής αναχαίτισης κάθε μεμονωμένου πλοίου.

Η ανάγκη συνεχούς στρατιωτικής παρέμβασης αποτελεί ένδειξη ότι η πραγματική κυριαρχία αμφισβητείται.

Η ισχύς δεν αποδεικνύεται όταν χρησιμοποιείται.

Αποδεικνύεται όταν η χρήση της καθίσταται περιττή.

Η Μέκκα και η κατάρρευση της αμερικανικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας

Για μισό αιώνα η Σαουδική Αραβία αγόραζε ασφάλεια από την Ουάσιγκτον.

Σήμερα αγοράζει ασφάλεια από αλλού.

Η Τουρκία προσφέρει στρατιωτική ισχύ.

Το Πακιστάν προσφέρει πυρηνική αποτροπή.

Η Σαουδική Αραβία προσφέρει κεφάλαιο.

Δεν πρόκειται για μια συμμαχία κοινής ιδεολογίας.

Πρόκειται για μια συμμαχία κοινών συμφερόντων απέναντι σε μια δύναμη που δεν θεωρείται πλέον ικανή να εγγυηθεί τη σταθερότητα που κάποτε υποσχόταν.

Η ιστορία δεν αλλάζει όταν εμφανίζεται ένας νέος ηγεμόνας.

Αλλάζει όταν οι παλαιοί σύμμαχοι εγκαταλείπουν τον προηγούμενο.

Αυτό ακριβώς συμβαίνει.

Το μάθημα των 300 δισεκατομμυρίων

Η δέσμευση περίπου 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων ρωσικών συναλλαγματικών αποθεμάτων από τη Δύση το 2022 δεν είχε μόνο οικονομικές συνέπειες.

Είχε πολιτισμικές συνέπειες.

Έστειλε σε κάθε μη δυτική κυβέρνηση το ίδιο μήνυμα:

κανένα περιουσιακό στοιχείο που βρίσκεται υπό δυτική δικαιοδοσία δεν είναι πραγματικά ασφαλές.

Από εκείνη τη στιγμή, η αποδολαριοποίηση έπαψε να αποτελεί οικονομική θεωρία.

Έγινε ζήτημα εθνικής ασφαλείας.

Οι αυξανόμενες αγορές χρυσού από τις κεντρικές τράπεζες, οι συναλλαγές σε εθνικά νομίσματα, η διεύρυνση των BRICS και η αναζήτηση νέων χρηματοπιστωτικών μηχανισμών δεν είναι ασύνδετα γεγονότα.

Αποτελούν διαφορετικές εκφράσεις της ίδιας ιστορικής διαδικασίας.

Της σταδιακής απεξάρτησης από τη μονοπολική χρηματοπιστωτική τάξη.

Η αμερικανική υποχώρηση είναι ήδη ορατή

Στη δυτική στρατηγική σκέψη εξακολουθεί να κυριαρχεί η αντίληψη ότι η στρατιωτική ισχύς μετριέται αποκλειστικά με αριθμούς.

Αεροπλανοφόρα.

Βάσεις.

Αεροσκάφη.

Πυραύλους.

Η Ιστορία όμως δεν λειτουργεί έτσι.

Η αμερικανική στρατιωτική υποχώρηση δεν αποτελεί μελλοντικό ενδεχόμενο.

Είναι ήδη πραγματικότητα.

Ξεκίνησε με την ταπεινωτική αποχώρηση από το Αφγανιστάν.

Συνεχίστηκε με τη σταδιακή απώλεια στρατηγικής πρωτοβουλίας στο Ιράκ.

Επιταχύνθηκε με τη συρρίκνωση της στρατιωτικής παρουσίας στη Δυτική Ασία και τη μετακίνηση κρίσιμων συστημάτων αεράμυνας από τον Κόλπο προς άλλες περιοχές.

Παράλληλα, αμερικανικά πολεμικά πλοία αναγκάστηκαν να απομακρυνθούν από περιοχές όπου προηγουμένως επιχειρούσαν ως αδιαμφισβήτητοι κυρίαρχοι.

Αυτή είναι η ουσία της παρακμής.

Όχι η απώλεια της στρατιωτικής ισχύος.

Η απώλεια της δυνατότητας να την ασκείς όπου και όπως επιθυμείς.

Η εσωτερική φθορά της Δύσης

Καμία αυτοκρατορία δεν ηττάται μόνο στα πεδία των μαχών.

Η ήττα αρχίζει όταν το εξωτερικό της κόστος γίνεται μεγαλύτερο από την εσωτερική της συνοχή.

Οι διαφωνίες για τα αποθέματα όπλων.

Η πίεση στην αμερικανική οικονομία.

Οι απώλειες θέσεων εργασίας.

Η αυξανόμενη πολιτική πόλωση.

Η ανάδυση αντιπολεμικών ρευμάτων ακόμη και μέσα στο αμερικανικό πολιτικό σύστημα.

Όλα αυτά δεν αποτελούν μεμονωμένα επεισόδια.

Συνθέτουν την εικόνα μιας ηγεμονίας που δεν αμφισβητείται μόνο από τους αντιπάλους της αλλά και από τις ίδιες τις εσωτερικές της αντιφάσεις.

Η πολυπολικότητα ως ιστορική αναγκαιότητα

Η δυτική πολιτική θεωρία αντιμετώπισε την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης ως το τέλος της ιστορίας.

Η πραγματικότητα αποδείχθηκε διαφορετική.

Καμία δύναμη δεν μπορεί να διατηρεί επ' άπειρον μονοπώλιο ισχύος πάνω σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Οι πολιτισμοί διαθέτουν δική τους ιστορική μνήμη.

Δικά τους συμφέροντα.

Δικές τους παραδόσεις.

Δικές τους γεωπολιτικές επιδιώξεις.

Η πολυπολικότητα δεν είναι απλώς η εμφάνιση περισσότερων μεγάλων κρατών.

Είναι η επιστροφή της ιστορίας απέναντι στην ψευδαίσθηση της παγκόσμιας ομοιομορφίας.

Συμπέρασμα

Η Συμφωνία της Μέκκας, το Ορμούζ, η αναδιάταξη των συμμαχιών στον Κόλπο, η αποδολαριοποίηση και η αυξανόμενη στρατηγική αυτονομία των μη δυτικών κρατών δεν αποτελούν ανεξάρτητα γεγονότα.

Αποτελούν εκδηλώσεις της ίδιας ιστορικής μεταβολής.

Δεν παρακολουθούμε μια ακόμη κρίση στη Μέση Ανατολή.

Παρακολουθούμε τη σταδιακή διάλυση της μονοπολικής διεθνούς τάξης που οικοδομήθηκε μετά το 1991.

Η θουκυδίδεια πραγματικότητα επιστρέφει.

Όταν μεταβάλλεται η ισορροπία ισχύος, μεταβάλλονται και οι κανόνες.

Και όταν οι κανόνες παύουν να γράφονται αποκλειστικά στην Ουάσιγκτον, δεν αλλάζει απλώς η Μέση Ανατολή.

Αλλάζει η ίδια η γεωπολιτική αρχιτεκτονική του 21ου αιώνα.